Duşakabin camındaki kireç lekesi nasıl çıkar?

Duşakabin camındaki kireç lekesi asitle çıkar: yarı yarıya sirke ve su ya da ılık suda eritilmiş limon tuzu cama püskürtülür, 10-15 dakika bekletilir, yumuşak süngerle silinip bol suyla durulanır. Krom profile, derze ve doğal taş zemine asit bekletilmez, asitli hiçbir ürün çamaşır suyuyla karıştırılmaz. Yıllanmış lekede cam aşınmışsa asit bunu düzeltmez.
Duşakabin camındaki kireç lekesi nasıl çıkar?
Duşakabin camındaki beyaz lekeyi sirke ya da limon tuzu gibi hafif bir asit çıkarır. Leke, kuruyan su damlalarının geride bıraktığı kireçtir ve asit bu kireci eritir; sabunla ne kadar ovalarsanız ovalayın yerinde durur.
Pratikte iş şöyle yürür: asitli karışımı cama püskürtürsünüz, bir süre bırakırsınız, yumuşak bir süngerle siler, bol suyla durular ve camı çekçekle kurutursunuz. İnce bir beyaz tülse çoğu zaman bir kez yeter. Kalın, pürüzlü bir kabuksa aynı işi birkaç tur tekrarlarsınız.
Asıl dikkat isteyen kısım camın kendisi değil, çevresidir. Cam asite dayanır; krom profil, fayans derzi ve özellikle mermer ya da traverten zemin o kadar dayanıklı değildir. Bunları aşağıda ayrı ayrı anlattık.
Lekeniz taze iz mi, kabuk mu, yoksa aşınmış cam mı?
Lekenin türü, ne kadar uğraşacağınızı belirler. Banyoda üç farklı durumla karşılaşırsınız.
- Taze damla izi: Birkaç günlük, tek tek seçilen yuvarlak beyaz noktalar. Asitli karışım bunu ilk denemede alır.
- Kabuklaşmış kireç: Camın alt yarısında, duş başlığının en çok vurduğu yerde biriken, tırnakla dokununca pürüzlü hissedilen beyaz tabaka. Bu da asitle çıkar ama bekletme süresi uzar, tur sayısı artar.
- Aşınmış cam: Yıllarca temizlenmeden kalan lekenin altında cam yüzeyi matlaşmış olabilir. Asitli temizlikten sonra yüzey pürüzsüz hissedildiği hâlde bulanıklık yerinde duruyorsa artık kireçle değil camın yüzeyiyle uğraşıyorsunuzdur. Bunu asit geri getirmez, daha sert ovmak da durumu kötüleştirir.

Ayırt etmenin kolay yolu, küçük bir köşede önce asitli temizliği denemektir. Leke inceliyorsa doğru yoldasınız. İki üç turdan sonra hiç değişmiyorsa üstüne gitmeyin.
Sirkeyle duşakabin camı adım adım
Beyaz sirkeyi yarı yarıya suyla karıştırıp bir sprey şişesine doldurmak çoğu banyo için yeterlidir. Sağlık Bakanlığı'nın temizlik rehberi de cam temizliği için sirke-su karışımının yeterli olabileceğini yazar. Kokusunu sevmiyorsanız bir litre ılık suda bir yemek kaşığı kadar limon tuzu eritin; o kokusuzdur.
- Banyonun kapısını açın, pencere ya da aspiratör varsa çalıştırın. Eldiven takın.
- Camı önce ılık suyla ıslatıp üstündeki gevşek kiri alın.
- Karışımı yukarıdan aşağıya püskürtün ve 10-15 dakika bekleyin. Kurumaya yüz tutarsa bir kat daha sıkın.
- Yumuşak süngerle ya da mikrofiber bezle dairesel hareketlerle silin. Bulaşık süngerinin yeşil, sert yüzünü kullanmayın.
- Bol suyla durulayın. Profillere ve zemine akan karışım da bu sırada gitmeli.
- Çekçekle yukarıdan aşağıya kurutun, kalan damlayı kuru bir bezle alın.
Durulamayı atlamayın. Camda kalan asit, damlalarla birlikte profile ve derze iner.
Yıllanmış kalın kireçte ne işe yarar, ne yaramaz?
Kalın kabukta işe yarayan şey süreyi uzatmaktır, gücü artırmak değil. Sprey dikey camdan kısa sürede aktığı için karışıma batırdığınız kâğıt havluyu ya da ince bezi lekenin üstüne yapıştırın. Islak kâğıt cama tutunur ve asit kirecin üstünde kalır. Yarım saat kadar bırakın, kuruyan yeri tekrar ıslatın, sonra silip durulayın. Gerekirse ertesi gün yineleyin.
Hazır kireç sökücü kullanacaksanız etiketinde cam ve duşakabin için uygun olduğunun yazdığını görün, bekletme süresini aşmayın. Bu ürünler de asit içerir; profile ve zemine değmemesi gerekir.
Yapmayın
- Çelik yün, tel fırça, ovma tozu: Bir duşakabin üreticisinin bakım kılavuzu aşındırıcı ve yakıcı temizleyicilerin camı, çerçeveyi ve plastik parçaları bozduğunu yazar.
- Jilet ya da metal kazıyıcı: Bazı camlarda fabrika kaplaması bulunur, ilk çizik onu götürür. Kaplamalı camınız varsa satın aldığınız yerin bakım notuna bakın.
- Tuz ruhu: Camdaki kireci çabuk alır ama çevresindeki her şeye zarar verir. Ayrıntısı aşağıda.
Krom profile, silikona ve taş zemine nasıl dikkat edilir?
Asidi yalnız cama bekletin; çevresindeki malzemeye değdiyse hemen suyla alın. Camın dayandığı şeye bu yüzeylerin hepsi dayanmaz.
Krom ya da boyalı profil
Aynı üreticinin kılavuzu kromlu yüzeyde yalnızca krom için önerilen temizleyicileri, boyalı ve kaplamalı parçalarda yumuşak deterjanla suyu önerir. Camdan profile akan karışımı ılık suyla hemen alın, profili yumuşak bezle kurulayın. Asitli karışım profilde bekletilmez.
Silikon fitil ve fayans derzi
Bir fayans üreticisinin kılavuzu asitli ürünlerin özellikle derz dolgusuna zarar verebileceğini yazar. Derze akan karışımı bol suyla durulayın. Silikon fitile sert fırça ve kazıyıcı değdirmeyin; kesilen ya da kalkan fitil su kaçırır. Silikonun üstündeki siyah noktalar kireç değil, çoğunlukla küftür ve asitle gitmez.
Mermer, traverten ve doğal taş
Doğal taş zeminli bir duşta asit en büyük riski taşır. Mermer ve kireçtaşı, kirecin kendisiyle aynı malzemeden, yani kalsiyum karbonattan oluşur. Camdaki kireci eriten asit, taşı da aşındırır ve parlak yüzeyde mat bir iz bırakır. Taş zeminde camı temizlerken zemini önce bolca ıslatın ya da havluyla örtün, iş biter bitmez bol suyla durulayın.
Kireç sökücüyle çamaşır suyu neden yan yana gelmez?
Çünkü asit çamaşır suyuna değdiği anda klor gazı çıkar. Sirke de, limon tuzu da, hazır kireç sökücü ve tuz ruhu da bu konuda aynıdır. Asitli hiçbir ürünü çamaşır suyuyla karıştırmayın.
Banyoda bu çoğunlukla bilmeden olur. Silikondaki küf için çamaşır suyu sürülmüş bir yüzeye kireç için sirke sıkılır, iki ürün aynı süngerde ya da aynı kovada buluşur. Sağlık Bakanlığı'nın rehberi bu karışımın solunum sıkıntısına, ağır vakalarda ölüme yol açabildiğini yazar. İki işi ayrı günlere koyun ya da arada yüzeyi bol suyla iyice durulayın.
Tuz ruhu (hidroklorik asit) çamaşır suyu olmadan da tehlikelidir. Buharı gözü ve boğazı tahriş eder, krom yüzeyi matlaştırabilir, derzi ve doğal taşı aşındırır. Duşakabin camı için buna gerek yoktur; sirke ve limon tuzu sabırla aynı işi görür.
Hangi ürün kullanılırsa kullanılsın kapı açık, pencere ya da aspiratör çalışır durumda olsun, elinizde eldiven bulunsun ve ürünleri kendi şişelerinde tutun.
Kireç lekesi neden hep geri geliyor?
Leke geri gelir, çünkü her duştan sonra camda kalan damla kurur ve içindeki kireci orada bırakır. Temizlik camdaki kireci alır, bir sonraki duşun suyu yeni kireci getirir. Suyunuz ne kadar sertse bu döngü o kadar hızlı döner; sertliğin ne olduğunu ve sınıflarını su sertliği nedir yazısında bulabilirsiniz.
Lekeyi en çok azaltan şey bir alışkanlıktır: duştan çıkınca camı ve profili temiz suyla kısaca çalkalayıp çekçekle sıyırmak. Yukarıda andığımız duşakabin kılavuzu da bunu önerir ve camın kuru bezle ovulmamasını ister. Bu iş yarım dakika sürer, damla kurumadan gittiği için geride iz kalmaz. Duştan sonra kabin kapısını açık bırakmak camın daha çabuk kurumasına yardım eder.
Çekçek camı kurtarır ama duş başlığını, bataryayı ve tesisatın içini kurtarmaz. Kirecin evde başka nerelere iz bıraktığını kirecin zararları sayfasında, temizlik ile kaynağında önlem arasındaki farkı da kireç nasıl çözülür yazısında anlattık.
Sık sorulan sorular
Buzlu ya da desenli duşakabin camında aynı yöntem kullanılır mı?
Kullanılır. Desenin oyuklarında kireç daha çok tutunduğu için süngerin yerine yumuşak kıllı bir fırça işe yarar. Durulamayı daha uzun tutun; oyuklarda kalan karışım kuruyunca kendisi iz bırakır.
Sirke kokusu banyoda ne kadar kalır?
Bol suyla durulayıp banyoyu havalandırırsanız koku kısa sürede dağılır. Koku sizi rahatsız ediyorsa sirke yerine ılık suda eritilmiş limon tuzu kullanın; o kokusuzdur.
Duşakabin camını ne sıklıkla asitle temizlemek gerekir?
Camda beyaz tül görünmeye başladığında yapmak yeter. Her duştan sonra çekçek kullanılan bir banyoda bu ihtiyaç belirgin biçimde seyrekleşir.
Akrilik ya da plastik duşakabin panelinde sirke kullanılır mı?
Plastik paneller camdan kolay çizilir, bu yüzden önce üreticinin bakım notuna bakın. Genel olarak yumuşak deterjan ve yumuşak bez önerilir; aşındırıcı ve yakıcı temizleyiciler bu yüzeyleri bozar.
Kaynaklar
- T.C. Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü, Sağlıklı Temizlik Rehberi
- New Jersey Department of Health, Mixing Bleach with Other Cleaning Products Can Be Deadly
- Kohler, Skyline duşakabin montaj ve bakım kılavuzu
- QUA Granite, Porselen Seramik Ürün Kılavuzu
- U.S. National Park Service, Preservation Brief 1: Cleaning Masonry Buildings


