calc'BOX

Su sertliği nedir? Sertlik dereceleri tablosu

Kireç rehberi6 dk okumaYazan: calc'BOX ekibi
İçi kireçle kaplanmış su ısıtıcısı
Kısaca

Su sertliği, suda çözünmüş kalsiyum ve magnezyum tuzlarının miktarıdır. Türkiye'de Fransız sertlik derecesiyle ölçülür: 1 derece, litrede 10 mg kalsiyum karbonata karşılık gelir. Yaklaşık 21 Fransız derecesinin üzerindeki su oldukça sert, 32'nin üzerindeki su sert sayılır. Sert su ısındığında içindeki mineral kireç olarak çöker.

Su sertliği nedir?

Su sertliği, suda çözünmüş halde bulunan kalsiyum ve magnezyum tuzlarının miktarıdır. Su yer altında ve yüzeyde ilerlerken temas ettiği kayaçlardan bu mineralleri alır; kireç taşı bakımından zengin bölgelerden gelen su bu yüzden daha serttir.

Sertlik suyun görüntüsünden anlaşılmaz. Kendini bıraktığı izle gösterir: su ısıtıcısının tabanındaki beyaz tabaka, duş camındaki lekeler, musluk ucundaki taşlaşma.

Geçici ve kalıcı sertlik arasındaki fark nedir?

Toplam sertlik iki parçadan oluşur:

  • Geçici sertlik (karbonat sertliği): Kalsiyum ve magnezyumun bikarbonat tuzlarından gelir. Su ısındığında bu tuzlar ayrışır ve kalsiyum karbonat olarak çöker. Su ısıtıcısında, kombide ve termosifonda biriken kireç budur.
  • Kalıcı sertlik: Kalsiyum ve magnezyumun klorür, sülfat ve nitrat gibi tuzlarından gelir. Kaynatmakla giderilmez.

Isınan yüzeylerde biriken kireç ağırlıklı olarak geçici sertlikten gelir: su ısındığı ya da buharlaştığı her yerde mineral yüzeyde kalır.

Su sertliği hangi birimlerle ölçülür?

Türkiye'de su sertliği çoğunlukla Fransız sertlik derecesi ile verilir. Cihaz kullanım kılavuzlarında Alman derecesiyle, laboratuvar raporlarında mg/L ile de karşılaşırsınız. Birimler birbirine sabit katsayılarla çevrilir.

BirimTanımDönüşüm
Fransız sertlik derecesi (°fH, FSD)100 mL suda 1 mg kalsiyum karbonata eşdeğer sertlik1 FSD = 10 mg/L
Alman sertlik derecesi (°dH, ASD)100 mL suda 1 mg kalsiyum okside eşdeğer sertlik1 ASD = 1,78 FSD
İngiliz sertlik derecesi70 mL suda 1 mg kalsiyum karbonata eşdeğer sertlik1 İSD = 1,43 FSD
mg/L (ppm) kalsiyum karbonatBir litre sudaki eşdeğer kalsiyum karbonat miktarı10 mg/L = 1 FSD

Pratik bir örnek: çamaşır makinenizin kılavuzu 15 Alman derecesinden söz ediyorsa bu, yaklaşık 27 Fransız derecesi demektir (15 × 1,78).

Su kaç derecede sert sayılır? Sertlik dereceleri tablosu

Sular sertlik derecesine göre altı sınıfa ayrılır. Tablonun aslı Alman derecesiyle tanımlıdır; Fransız derecesi ve mg/L karşılıkları dönüşüm katsayılarıyla hesaplanmış ve yuvarlanmıştır.

SınıfAlman (°dH)Fransız (°fH)mg/L CaCO₃
Çok yumuşak0 – 40 – 70 – 71
Yumuşak4 – 87 – 1471 – 143
Orta sert8 – 1214 – 21143 – 214
Oldukça sert12 – 1821 – 32214 – 321
Sert18 – 3032 – 53321 – 536
Çok sert30 üzeri53 üzeri536 üzeri
Sınıflar: Erciyes Üniversitesi Gıda Mühendisliği Bölümü laboratuvar föyü. Fransız derecesi ve mg/L sütunları 1 °dH = 1,78 °fH katsayısıyla hesaplanmıştır.

Farklı kurumlar farklı eşikler kullanır. ABD Jeoloji Araştırmaları Kurumu (USGS) dört sınıf tanımlar: 0–60 mg/L yumuşak, 61–120 mg/L orta sert, 121–180 mg/L sert, 180 mg/L üzeri çok sert. Bu yüzden bir raporu okurken hangi ölçeğin kullanıldığına bakmak gerekir.

Evimdeki suyun sertliğini nasıl öğrenirim?

  1. Su idarenize sorun. Bağlı olduğunuz su ve kanalizasyon idaresinden bölgenizin toplam sertlik değerini isteyebilirsiniz; birçok idare analiz sonuçlarını internet sitesinde de paylaşır.
  2. Test şeridi ya da damla testi kullanın. Sertlik test şeritleri suya daldırılır ve renk skalasıyla okunur; damla testleri daha hassastır. Sonucun hangi birimde verildiğine dikkat edin.
  3. İzlere bakın. Su ısıtıcısının tabanı kısa sürede beyazlıyor, duş camı ve armatürler her kullanımdan sonra leke tutuyorsa suyunuz serttir. Bu yöntem bir sayı vermez ama sorunun varlığını gösterir.

Kuyu ve sondaj suyunda sertlik şebeke suyundan çok farklı olabilir; bu durumda bir laboratuvar analizi en doğru sonucu verir.

Sert su evde neye yol açar?

Sert su ısıtıldığında içindeki kalsiyum karbonat katı halde çöker. Bu tortu suyun ısındığı ve buharlaştığı her yerde birikir:

  • Su ısıtıcısının tabanı taş gibi kaplanır.
  • Kombi, termosifon ve makinelerin ısıtıcı yüzeylerinde tabaka oluşur.
  • Boruların iç çapı yıllar içinde daralır, su akışı azalır.
  • Duş camında, armatürlerde ve bardaklarda beyaz leke kalır.

Hangi cihazda ne olduğunu fotoğraflarıyla kirecin zararları sayfasında anlattık.

Sertliği düşürmek ile kireci önlemek aynı şey mi?

Hayır, ve bu ayrım doğru cihazı seçmenin anahtarıdır.

  • Sertliği düşürmek: Kalsiyum ve magnezyumu sudan almak demektir. Bunu iyon değişimli tuzlu su yumuşatıcılar yapar; ölçtüğünüz sertlik değeri düşer.
  • Kireci önlemek: Mineral suda kalır, hedef onun yüzeye yapışmasını zorlaştırmaktır. Elektronik kireç önleyiciler bu gruptadır; sertlik ölçümü değişmez.

calc'BOX ikinci gruptadır: suyu yumuşatmaz, suya bir şey eklemez. Yöntemlerin hepsini aynı ölçütlerle kireç önleyici çeşitleri yazısında karşılaştırdık; cihazın nasıl çalıştığını nasıl çalışır sayfasında okuyabilirsiniz.

Sık sorulan sorular

Fransız sertlik derecesi nedir?

100 mL suda 1 mg kalsiyum karbonata eşdeğer kalsiyum ve magnezyum bulunmasıdır. Başka bir deyişle 1 Fransız sertlik derecesi, litrede 10 mg kalsiyum karbonata karşılık gelir. Türkiye'de su sertliği çoğunlukla bu birimle verilir.

1 Alman sertlik derecesi kaç Fransız sertlik derecesidir?

1 Alman sertlik derecesi 1,78 Fransız sertlik derecesine eşittir. Alman derecesini Fransız derecesine çevirmek için 1,78 ile çarpın; tersine çevirmek için 0,56 ile çarpın.

Suyu kaynatmak sertliği giderir mi?

Yalnızca geçici sertliği giderir. Kaynatınca bikarbonat tuzları ayrışır ve kalsiyum karbonat olarak çöker; kabın dibindeki beyaz tabaka budur. Klorür ve sülfat tuzlarından gelen kalıcı sertlik kaynatmakla giderilmez.

calc'BOX suyun sertliğini düşürür mü?

Hayır. Suyun sertlik ölçümü değişmez; değişen kirecin davranışıdır. Sertliğin ölçülebilir şekilde düşmesi gerekiyorsa iyon değişimli tuzlu yumuşatıcı gerekir.

Kaynaklar

Sıradaki yazılar

Cihazı yakından görün

Ana su borusunun dışına takılır; boru kesilmez, suya bir şey eklenmez.