Kombide kireç olduğu nasıl anlaşılır?

Kombide kireç en çok sıcak kullanım suyunu ısıtan eşanjörde birikir ve kendini musluktan gelen sıcak suda gösterir: sıcaklık bir artar bir düşer, sıcak su soğuktan ince akar, kombi çalışırken kaynama sesi gelebilir. Petekler ısınmıyorsa sebep çoğunlukla kireç değil, kalorifer devresindeki çamur ya da havadır.
Kombide kireç olduğu nasıl anlaşılır?
Kombideki kireç kendini önce musluktan akan sıcak suda belli eder. Duşta su bir ısınıp bir ılıklaşır, sıcak musluk soğuktan ince akar, sıcak suyun gelmesi eskisinden uzun sürer. Bazı kombilerde sıcak su açıkken gövdeden hafif bir fokurtu duyulur.
Peteklerin ısınmaması ise çoğu zaman başka bir derttir. Kombinin iki ayrı su devresi var ve kireç bunların birinde, çamur ötekinde birikir. Belirtiyi doğru devreye bağlarsanız servise de doğru şikâyeti söylersiniz.
Hangi belirti kireçten, hangisi başka bir arızadan gelir?
Aşağıdaki tablo belirtiyi olası sebebiyle eşleştirir. Kesin teşhisi servis koyar; tablo yalnızca neye bakılacağını gösterir.
| Gördüğünüz ya da duyduğunuz | Kireçle ilgisi | Başka olası sebep |
|---|---|---|
| Duşta su bir ısınıp bir ılıklaşıyor | Kullanım suyu eşanjöründe kireç, su yolunu daraltmış olabilir | Soğuk su girişindeki süzgeç tıkalı, şebeke basıncı düşük, akış sensörü arızalı |
| Sıcak musluk soğuktan belirgin ince akıyor | Eşanjörde ya da giriş süzgecinde daralma | Musluk ucundaki perlatör kireçlenmiş (soğuk da zayıfsa sorun kombide değildir) |
| Sıcak suyun gelmesi eskisinden uzun sürüyor | Kireç tabakası ısının suya geçişini yavaşlatıyor olabilir | Sıcak su ayarı düşürülmüş ya da biri ayarla oynamış |
| Sıcak su açıkken kombiden kaynama, fokurtu sesi | Kireçli bölgede su aşırı ısınıyor olabilir | Pompa ya da su akışı sorunu; her durumda servis bakmalı |
| Petekler ısınmıyor, altları soğuk | Kireç burada zayıf bir ihtimal | Kapalı devrede çamur birikmesi, hava, düşük basınç |
| Peteklerden çıtırtı, şırıltı geliyor | Kireçle ilgisi yok | Tesisatta hava var; petekler havalandırılmalı |
Tablonun ilk satırlarında hep aynı ikili çıkıyor: eşanjör ve soğuk su girişindeki süzgeç. İkisi de sıcak suyun yolunu daraltır, belirtileri de birbirine benzer. Süzgeç nerede durur, kim temizler, onu da kombi filtre temizliği yazısında bulabilirsiniz.
Kombiden gelen ses kireci gösterir mi?
Bazen gösterir. Sıcak su açıkken kombiden gelen kaynama ya da fokurtu sesi, suyun bir yerde aşırı ısındığını anlatır; kireçle daralmış bir eşanjör bunun sebeplerinden biri olabilir. Aynı ses pompa ya da su akışı sorunundan da çıkabilir; ayırmak servisin işidir ve bu sesi duyuyorsanız beklemeden haber verin.
Peteklerden gelen çıtırtı ve şırıltı ise neredeyse her zaman tesisattaki havadır. Petekler havalandırılır, ardından manometredeki basınç kontrol edilir. Kireçle bir ilgisi yoktur.
Kireç kombinin neresinde birikir?
Kireç, musluğa giden suyu ısıtan kullanım suyu eşanjöründe birikir. Bu suya her gün şebekeden yeni su gelir ve her litresi kendi kalsiyumunu, magnezyumunu getirir. Su ısındıkça bu mineraller eşanjörün iç yüzeyine taş gibi çöker.
Kalorifer devresi farklı çalışır. Petekleri dolaşan su kapalı bir döngüde döner, kurulumda bir kez doldurulur, sonra yalnız eksildikçe tamamlanır. Bu yüzden içindeki kireç ilk dolumla ve ara sıra eklenen suyla sınırlı kalır. Orada asıl dert boru ve peteklerin iç yüzeyinden gelen pas ve çamurdur; onu petek temizliği yazısı anlatıyor.
Plakalı eşanjör ile bitermik eşanjör
Yaygın tasarımda kalorifer suyunu ısıtan bir ana eşanjör, kullanım suyunu ısıtan da ayrı bir plakalı eşanjör bulunur. Plakalı eşanjör ince paslanmaz çelik levhalardan oluşur ve su levhaların arasındaki dar kanallardan geçer. Kanallar dar olduğu için ince bir kireç tabakası bile akışı hissedilir biçimde kısar.
Bitermik eşanjörde iki devre tek gövdededir: kullanım suyu borusu, kalorifer suyu borusunun içinden geçer ve ikisi birlikte alevin üstünde ısınır. Kireç burada da kullanım suyu tarafında tutar. Kombinizin hangi tipte olduğunu kılavuzun teknik bölümünden ya da yıllık bakımda servise sorarak öğrenebilirsiniz.
Sıcak su ayarı kombideki kireci etkiler mi?
Etkiler, hem de doğrudan. Vaillant'ın kılavuzu bunu açıkça yazar: su sıcaklığı arttıkça kireçlenme olasılığı da artar. Kombinin ön panelindeki musluk simgeli ayarı ne kadar yükseğe alırsanız eşanjörün içinde o kadar çok kireç çöker.
Buderus'un kullanma kılavuzu, “sert” sayılan suda (27 Fransız derecesi ve üstü) kullanım suyu sıcaklığının 55 °C'nin altında tutulmasını önerir. Yüksek sıcaklığın güçlü kireçlenmeye, bunun sonucunda da daha uzun ısıtma süresine ve daha düşük akışa yol açtığını da ekler. Bosch günlük kullanım için yaklaşık 50 °C'yi önerir. Duşta zaten soğuk suyla karıştırdığınız sıcak suyu kombide 60 °C'de tutmanın çoğu zaman bir faydası yoktur.
Suyunuzun ne kadar sert olduğunu bilmiyorsanız önce onu öğrenin; su sertliği ölçümü evde test şeridiyle ya da belediyenin su analiz raporuyla yapılabilir.
Kombiyi kireçten korumak için ne yapılabilir?
İlk ve bedava önlem sıcak su ayarını düşürmektir. Ardından suyun sertliğine göre bir koruma yöntemi seçilir. Arçelik'in kombi kılavuzu, sertliği 20 Fransız derecesini aşan suda kullanım suyu devresine polifosfat katılmasını ya da suyun arıtılmasını şart koşar.
Buderus ise 27 Fransız derecesinin üstünü “sert” sayıyor. Sınırlar biraz farklı olsa da mesaj aynı: suyunuz bu değerlerin üstündeyse kombiyi yalnız ayarla korumak zordur. Sertlik derecelerinin ne anlama geldiğini su sertliği nedir yazısında tablo halinde bulabilirsiniz.
- Polifosfat dozlayıcı kombinin soğuk su girişine takılır, suya az miktarda polifosfat katarak kirecin yüzeye tutunmasını zorlaştırır. Haznesi biter, belirli aralıklarla yenilenir.
- Tuzlu (iyon değişimli) yumuşatıcı suyun sertliğini ölçülebilir biçimde düşürür. Yer ister, tuz ve bakım gerektirir; ayrıntısı su yumuşatma cihazı yazısında.
- Elektronik kireç önleyici boruya sarılan kablolarla elektronik darbe yayar ve kirecin yüzeye yapışmasını zorlaştırmayı amaçlar. Suyu yumuşatmaz, sertlik ölçümü değişmez.
Yöntemlerin karşılaştırması kireç önleyici çeşitleri yazısında tablo halinde duruyor.
calc'BOX bu son gruptandır ve kombinin altına değil, kapaklı sayaç dolabındaki ana su borusuna takılır. Boru kesilmez, suya bir şey eklenmez; kurulduğu hattan beslenen bütün tesisatı, kombinin soğuk su girişine giden suyu da kapsar. Etkisi kademeli gelir. Kalorifer devresi için bir iddiası yoktur: o su bir kez doldurulur, cihazın işi kullanım suyu hattıdır. Çalışma şeklinin ayrıntısı nasıl çalışır sayfasında.

Kalorifer suyunu gereksiz yere boşaltıp yeniden doldurmamak da bir önlemdir. Arçelik'in kılavuzu, sistem suyunun tamamen değiştirilmesinin kombi içinde ve ısıtma elemanlarında kireç tortusuna yol açtığını yazar; her yeni dolum devreye yeni mineral getirir.
Servis çağırmadan önce neye bakabilirsiniz?
Kombinin kapağını açmadan yapabileceğiniz birkaç kontrol var ve bunlar servise doğru bilgi vermenizi kolaylaştırır.
- Aynı musluğun soğuk tarafını açın. Soğuk su da zayıf akıyorsa sorun kombide değil, şebekede ya da musluk ucundaki perlatördedir. Perlatörü söküp sirkeli suda bekletmek sizin yapabileceğiniz bir iştir; sirkeyi çamaşır suyuyla asla karıştırmayın.
- Kombinin altındaki manometreye bakın. İbre kılavuzunuzdaki aralıkta olmalı, çoğu kombide soğukken 1 ile 1,5 bar civarıdır. Düşükse kombi kapalıyken ve tesisat soğukken, kılavuzda anlatıldığı gibi doldurma musluğundan yavaşça tamamlayın.
- Sıcak su ayarını 50 °C civarına çekip birkaç gün gözleyin. Dalgalanma ayarı düşürünce azalıyorsa servise bunu da söyleyin.
Servisi aradığınızda kombinin modelini, belirtinin ne zamandan beri sürdüğünü, soğuk suyun normal akıp akmadığını ve ayarı düşürünce bir şey değişip değişmediğini söyleyin. Bu dört bilgi, servisin eşanjöre mi süzgece mi bakacağına baştan karar vermesini kolaylaştırır.
Bunların ötesi servis işidir. Kombi gazlı bir cihazdır; kapağı açmak, eşanjöre ya da gaz vanasına dokunmak kullanıcıya bırakılmamıştır. Eşanjörün servis tarafından nasıl kireçten arındırıldığını ve ne zaman değiştirilmesinin daha mantıklı olduğunu kombi eşanjör temizliği yazısında bulabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Yazın kombi sadece sıcak su için çalışırken de kireç birikir mi?
Evet. Kireç kullanım suyu ısıtıldıkça birikir; yaz modunda kombi petekleri ısıtmaz ama musluktan sıcak su her açıldığında kullanım suyu eşanjörü çalışır. Bu yüzden ayar sıcaklığı yazın da önemlidir.
Yeni kombi de kireçlenir mi?
Su sertse yeni kombi de kireçlenir; eşanjörün temiz olması yalnızca başlangıç noktasıdır. Ne kadar hızlı biriktiği suyun sertliğine, sıcak su ayarına ve ne kadar sıcak su kullandığınıza bağlıdır.
Servis kombide kireç olduğunu nasıl anlar?
Sıcak su yetersiz geldiğinde servis önce soğuk su girişindeki süzgeci kirlilik açısından kontrol eder, ardından kullanım suyu eşanjörüne bakar. Gerekirse eşanjörü söküp kanallarındaki tortuyu gözle görür.
Kombinin su girişinden kireç sökücü ilaç verebilir miyim?
Hayır. Eşanjörün kireçten arındırılması servis işidir; yanlış kimyasal kombinin parçalarına zarar verebilir, kapağı kendiniz açmanız kombinin garantisini de riske atabilir.
Kaynaklar
- Vaillant ecoTEC intro VUW 24/24 ve 28/28 AS/2-1 (H-TR) montaj ve bakım kılavuzu
- Buderus Logamax plus GB022i-20 KD H yoğuşmalı kombi kullanma kılavuzu
- Arçelik DGK Y 20/26 HP LCD kombi kullanma kılavuzu
- Bosch Home Comfort Türkiye: Kombiden sıcak su gelmiyorsa yapmanız gerekenler
- Bosch Home Comfort Türkiye: Kombiden gelen sesler tehlikeli mi?


